5 Zanimljivih činjenica o Mayama

Civilizacija Maya je srednjoamerička civilizacija, poznata po najrazvijenijem pisanom jeziku u pre-kolumbijskoj Americi, kao i po umjetnosti, arhitekturi, te usavršenoj matematici i astronomiji. Ova drevna civilizacija nastala je i jačala u periodu između 2000. godine prije nove ere i 250. godine poslije nove ere, njihovi gradovi su doživili vrhunac od 250-te do 900-te godine poslije nove ere.

Iako Maye i danas žive na području Meksika, a mnogi od njih još uvijek gaje stare običaje, ovaj članak se fokusira na civilizaciju koja je trajala do dolaska španjolskih osvajača.

Preporučujemo: 5 Zanimljivih činjenica o Astecima

 

5. Bili su izvrsni liječnici

shaman

Zdravlje i medicina drevnih Maya bio je složen spoj uma, tijela, vjere, obreda i nauke. Znanju nisu imali pristup svi, već samo odabrani koji bi dobili izvrsnu edukaciju. Ovi izabrani, koji su se nazivali šamani, djelovali su kao medij između fizičkog i duhovnog svijeta. Oni su liječili bolesne, predviđali budućnost, te kontrolisali prirodne događaje.

Budući da je lijek bio tako blisko povezano s religijom i magijom, bilo je neophodno da šaman Maya imala ogromno znanje i vještinu. Poznato je da su Maye ušivale rane pomoću ljudske kose, liječili slomljene kosti, a čak su imali i hirurge koji su mogli uspješno operisati pacijenta. Pored toga, brinuli su se o dentalnom zdravlju, te po potrebi, pravili i zubne proteze.

Važno je napomenuti da su Maye vezale bolest tijela sa nadnaravnim bićima. Iz tog razloga je liječenje uvijek uključivalo elemente rituala, čišćenja i konačno biljnog lijeka ili hirurškog zahvata.

 

4. Žrtvovali su ljude i životinje

zrtvovanje

Mnoge su drevne civilizacije praktikovale žrtvovanje, uglavnom kako bi zadovoljili ili ugodili svojim bogovima. U tom pogledu, Maye se ne razlikuju.

Žrtvovanje životinja i ‘puštanje krvi’ se dešavalo često i na mnogim festivalima, dok je žrtvovanje ljudi bilo mnogo rijeđa pojava. Ljudi su se žrtvovali kada se željela otjerati loša sreća, u toku ratova, prilikom dolaska novih lidera na vlast i svečanim otvorenjima novih hramova. Za razliku od mnogih kultura iz tog doba, Maye nisu žrtvovale doborovoljce, već samo zatvorenike, koji su najčešće bili iz susjednih kraljevstva.

Danas, mnoge Maye praktikuju ove rituale svojih predaka. Elementi molitve, poklanjanja poklona bogovima, prinošenje žrtve (zamjenili su ljude sa pilićima), paljenje tamjana, ples i slavlje – sve se i dalje dešava u skladu sa drevnim obredima.

 

3. Gradili su sportske terene

sport

Srednjoameričke civilizacije su se bavile sportom više od 3000 godina. Ovi sportski događaju su često bili vezani za rituale, a same sportske igre su imale različit oblik na različitim mjestima u različita vremena.

Sportski događaj Maya zvao se Pitz, a igranje se zvalo pitziil.Igra se igrala loptom koja je bila otprilike veličine odbojkaške lopte, ali je bila od gume i mnogo teža. Uz ovaj sport bilo je usko vezano i odsijecanje glave, a čak postoje i spekulacije da su glave i lubanje bile korištene kao lopte.

Za svoje sportske događaje, Maye su gradile sportske terene. Pored sporta, oni su se koristili i za ostale kulturne elitne događaje, kao što su muzički nastupi, rituali i festivali. Ovi sportski tereni su se mogli pronaći u svim, osim u najmanjim, gradovima.

Kada smo već kod kulture, Maye su bili izvrsni umjetnici koji su miješali umjetnost sa arhitekturom, pisanjem i generalno uljepšavanjem urbanih naselja.

 

2. Bili su odlični astronomi

kalendar

Drevne Maye su bili odlični astronomi koji su bilježili i tumačili sve što se dešavalo na nebu. S obzirom da su vjerovali da se volja i djelovanje bogova moglo pročitati u zvijezdama, Mjesecu i planetama, posvetili su jako mnogo vremena proučavanju svemira.

Njihov kalendar (o kojem se nedavno jako mnogo pričalo u medijima) temeljio se na njihovim astronomskim proučavanjima. Ovdje je jako bitno napomenuti da Maye nisu imale kalendar, već kalendare. Kalendar o kojem se pisalo u medijima, a koji je navodno najavio kraj svijeta, samo je obilježavao kraj jednog od 4 ciklusa nastanka. Prema Mayama, to je vrijeme velikih slavlja i to ne znači kraj svijeta nego početak novog “doba”.

Maye su vjerovali da je Zemlja središte svega, fiksna i nepokretna. Zvijezde, Mjesec, Sunce i planete su bili bogovi. Ovi Bogovi su imali veliki utjecaj na ljudske živote, pa su se njihovi pokreti pomno posmatrali.

Sunce je bilo vrlo važno kod drevnih Maya. Bog Sunca bio je Kinich Ahau. On je bio jedan od moćnijih Bogova, te jedan od stvoritelja. Mjesec je bio gotovo jednako važan kao i Sunce. Mayanski astronomi su analizirali i predviđali mjesečeve pokreta s velikom tačnošću. Kao što je sa Suncem i planetima, često se tvrdilo da Maye potiču od Mjeseca.

Maye su bili svjesni planeta u Solarnom sistemu, a daleko najvažnija planeta bila im je Venera koju su vezali uz ratove. Bitke i ratovi su se planirali prema položaju Venere, a zarobljenici su se žrtvovali okrenuti prema njezinom položaju na nebu. Maye su bilježi kretanje Venere i utvrdili da njezina godina dana (u odnosu na Zemlju, a ne Sunce) iznosi 584 dana, što je nevjerovatno blizu brojki od 583,92 dana koje je utvrdila moderna nauka.

 

1. Niko zapravo ne zna šta je uzrokovalo kolaps ove drevne civilizacije

maye1

Iz još uvijek nepoznatih razloga o kojima se raspravlja u naučnim krugovima, centri Maya u južnim krajevima su počeli propadati tokom 8. i 9. stoljeća, a ubrzo nakon toga su i potpuno napušteni.

Teorije o propadanju ove, nekada velike, civilizacije podijeljene su u nekoliko potkategorija, kao što su prenaseljenost, strane invazije, seljačke bune, te nestanak ključnih trgovačkih puteva. Ekološke hipoteze uključuju ekološke katastrofe, epidemije i klimatske promjene.

Postoje dokazi da su Maye jednostavno iscrpili sav poljoprivredni i životinjski potencijal okoline. Neki naučnici su nedavno postavili teoriju da je moguće da je civilizacija Maya propala nakon 200 godina suše.

Blage suše koje su se dogodile između 800-te i 950-te godine bile su dovoljne da se brzo smanji dostupnost pitke vode. Naučnici ovo temelje na analizi minerala i stalagmita pronađenih u pećinama iz kojih su Maye crpile pitku vodu, a dalje analize su pokazale da se desila još jedna suša između 1020-te i 1100-te godine, koja je vjerovatno bila i fatalna za ovu drevnu civilizaciju.

Pratite nas:

Moglo bi vam se svidjeti i...

Sponzorisani sadržaj

loading...