Zašto nikotin izaziva ovisnost?

Svima je poznato da pušači imaju problema sa prestajanjem, da u tim momentima postaju nervozni, teže se fokusiraju, ponekad pate od nesanice, a često počnu jesti mnogo više nego što im je potrebno. No, da li ste se ikada zapitali šta se u tim momentima tačno dešava u tijelu pušača? Šta se tačno nalazi u nikotinu i kako on utječe na ljudsko tijelo?

Supstance koje izazivaju ovisnost mogu izazvati dvije potpuno različite vrste ovisnosti kod ljudi. Prva je fizička ovisnost, a druga psihička. Na primjer, teške droge kao što je heroin izazivaju i tešku fizičku ovisnost, dok stvari poput kockanja izazivaju psihičku.

Često se kaže (a i mnoga istraživanja potvrđuju) da je nikotinska ovisnost teža od herionske, jer je nikotin jedna od rijetkih supstanci (ili radnji) na svijetu koja ujedno izaziva fizičku i psihičku ovisnost.

 

Utjecaj nikotina na ljudsko tijelo

nikotin-1

Poput kokaina, heroina i marihuane, nikotin povećava razinu neurotransmitera dopamina koji utječe na moždane puteve koji kontrolišu nagrade i zadovoljstvo.

Osušeni listovi duhana sadrže između 0,6-3% nikotina koji direktno djeluje na takozvane nikotinske acetilholinske receptore (NCR) i utječe na dva glavna područja u tijelu – adrenalna medula (dio nadbubrežne žlijezde) i na centralni nervni sistem (CNS).

Centralni nervni sistem

Kada dospije do centralnog nervnog sistema, nikotin uzrokuje otpuštanje nekoliko neurotransmitera od kojih se ‘osjećamo dobro’, poput dopamina.

No, sam dopamin u ovoj formi nije dovoljan da izazove ovisnost. Duhan u sebi također krije i nekoliko supstanci poznatih kao inhibitori monoaminske oksidaze (MAO), enzima koji su odgovorni za dodatno razbijanje (razlaganje) neurotransmitera od kojih se osjećamo dobro, poput dopamina, serotonina i noradrenalina. Dakle, nikotin oslobađa ‘vesele neurotransmitere’, a druge supstance iz duhana ih umnožavaju, te pojačavaju njihov efekat.

Zbog ovih enzima neurotransmiteri kruže u većem broju i češće nego inače. Oni počinju dijelovati oko 7 sekundi nakon što osoba udahne dim, a njihovo dejstvo traje oko 2 sata. Mnogi istraživači vjeruju da je upravo ova brza i iznenadna nagrada (i osjećaj zadovoljstva) u organizmu jedan od glavnih razloga za nikotinsku ovisnost.

Adrenalna medula

Unutar adrenalna medule (dio nadbubrežne žlijezde), kao i još nekoliko drugih organa, nikotin će uzrokovati influks kalcijuma kroz kalijumske kanale. Rezultat ove reakcije je gotovo isti kao i kod adrenalin junkija – hormoni epinefrina (adrenalina) se oslobađaju, a samim time se poveća i krvni tlak, srce počinje raditi ubrzano, dolazi do ubrzanog disanja, kao i do povećanja razine šećera u krvi.

Djelujući preko crijevnih nervi na adrenalnu medulu, nikotin također utječe i na simpatički nervni sistem stimulirajući dodatno otpuštanje epinefrina u krvotok.

 

Šta se dešava u tijelu tokom procesa odvikavanja?

nikotin-2

Fizička i psihička svojstva nikotinske ovisnosti se vrte oko toga da tijelo pušača pokušava rekreirati efekte koje stvaraju ovi neurotransmiteri i hormoni. Kada osoba prestane konzumirati nikotin, tijelo počinje sa procesom izjednačavanja – bilo povećanjem ili smanjenjem njihovog oslobađanja.

Fizičke posljedice tokom odvikavanja su daleko blaže od onih koje izazivaju druge supstance, kao što su heroin, alkohol ili metamfetamin. Ovisno o dužini vremena i količine nikotina koju je osoba koristila, simptomi će varirati u intenzitetu i trajanju. Oni obično počinju oko 2-3 sata nakon zadnje cigarete (nikotina), a traju naredna 2-3 dana. Simptomi uglavnom uključuju anksioznost, depresiju, poteškoće sa spavanjem, pospanost, glavobolju, povećan apetit, probleme sa koncentracijom i generalno osjećaj nemira i frustracije.

Nakon što se tijelo prilagodi novoj situaciji i počne sa izlučivanjem normalne doze neurotransmitera i hormona, ostaje teži dio odvikavanja – psihološka ovisnost kojom gospodari žudnja.

U nekoliko studija, sudionici koji su se odvikavali od pušenja često su neprestanu žudnju stavljali na vrh popisa kao stvar koja im pravi najviše problema prilikom odvikavanja. Dok je većina navedenih fizičkih nuspojava također navedena kao problem, niti jedna se nije mogla porediti sa žudnjom.

Fizičke nuspojave kod nikotinske ovisnosti obično nestanu u roku od nekoliko dana nakon posljednje cigarete, ali žudnja ponekad može trajati godinama.

Prema navodima Američkog udruženja za srce: “Ovisnost o nikotinu je, historijski posmatrano, uvijek bila najteža za odvikavanje.”

Preporučujemo: Šta se dešava u vašem tijelu kada prestanete pušiti

Pratite nas:

Moglo bi vam se svidjeti i...

Sponzorisani sadržaj

loading...

Tagovano kao: , , ,